Martin (Martijn) Monnickendam (Amsterdam, 25 februari 1874 aldaar, 4 januari 1943) was een Nederlandse kunstschilder en tekenaar.
Zijn joodse ouders waren Nathan Meijer Monnickendam en Roosje Rippe.
Hij genoot zijn opleiding van 1891 tot 1893 aan de Rijksacademie voor Beeldende Kunsten en was leerling van de tekenschool Felix Meritis, beide in Amsterdam. Hij beoefende de genres schilderen, aquarelleren, etsen, tekenen en lithograferen.
Als onderwerpen koos hij vaak de stad Amsterdam.

In 1904 werd Monnickendam lid van de kunstenaarsvereniging Arti et Amicitiae, in 1905 van Sint Lucas en in 1916 van De Onafhankelijken.
Monnickendam trouwde in 1906 met Alice Mouzin, toen nog directrice van de Industrieschool voor Vrouwelijke Jeugd.
Zij kregen twee dochters: Roos en Ruth.
Het gezin was woonachtig in de Grensstraat en Stadhouderskade 92 te Amsterdam.

In 1924 werd een grote overzichtstentoonstelling georganiseerd in het Stedelijk Museum in Amsterdam in verband met zijn vijftigste verjaardag. De verzamelaar Boendermaker kocht daar 6 grote werken.
Op zijn zestigste verjaardag in 1934 organiseerde zijn vriend Bernard Houthakker ook weer een tentoonstelling.
Het was de vijfde tentoonstelling die deze kunsthandelaar voor zijn vriend organiseerde en in datzelfde jaar werd Monnickendam benoemd tot Officier in de Orde van Oranje Nassau.

In 1943 overleed hij ten gevolge van een longontsteking op 69-jarige leeftijd. Zijn nalatenschap bleef bij zijn niet-joodse vrouw zodat plundering en roof zijn werk bespaard bleven.

Tentoonstelling en stichting
In 2009 werd de tentoonstelling 'Het Amsterdam van Martin Monnickendam' in het Stadsarchief Amsterdam gehouden. Alle tekeningen hadden de hoofdstad als onderwerp. Bij de tentoonstelling werd de oeuvrecatalogus en monografie gepresenteerd. en werden ruim 800 tekeningen geschonken aan het Stadsarchief. In 2024 werden ter gelegenheid van zijn 150ste geboortejaar vier tentoonstellingen georganiseerd waaronder in het Allard Pierson Museum te Amsterdam waar zijn theaterstukken werden geëxposeerd.

Stichting
De Stichting "Vrienden van de schilder Martin Monnickendam", gevestigd in Amsterdam, opgericht in 1973, beheert de nalatenschap van de schilder en brengt zijn werk onder de aandacht van een groter publiek. De Stichting heeft ruim 50 tentoonstellingen georganiseerd. Door de jaren heen heeft de Stichting grote schenkingen gedaan aan diverse museale instellingen in binnen- en buitenland.